Dies irae

Trąba dziwny dźwięk rozsieje, 
ogień skrzepnie, blask ściemnieje, 
w proch powrócą światów dzieje. 
Z drzew wieczności spadną liście Na Sędziego straszne przyjście, 
by świadectwo dać Psalmiście...

 
A ty, psalmisto Pański, nastrój harfę swoją 
już na ostatni ton! 
   
Grzech krwią czarną duszę plami... 
Bez obrońcy staniem sami - 
któż zlituje się nad nami? 
 
Kyrie elejson!... 
O Boże! Ty bądź naszą łaską i obroną! 
Kyrie elejson! 
 
O Głowo, owinięta cierniową koroną, 
gasnącym wieki wieków spojrzyj na nas okiem! 
O spojrzyj na nas z tej głuszy, 
która swym tchnieniem głębokiem 
ogarnia światów bezmiary, 
a którą ty wypełniasz swych bólów ogromem, 
o Głowo, owinięta cierniową koroną. 
Żałobna drogo nieochybnej kary, 
broczącej we łzach i przy jęków wtórze 
w ten pozbawiony końca 
Pańskiego gniewu dzień, 
w którym w pożarach spokojnego słońca 
szatańskim chichotem płoną 
świeże, niezwiędłe róże 
grzechu i winy! 
 
Na ich purpurze 
osiadł posępny i siny 
tej Konieczności cień, 
z której przepastnej głębiny, 
z łona, pełnego niweczących tchnień, 
nad boskiej woli złomem 
wyrosły zabójcze kwiaty 
w Pańskiego gniewu nieskończony dzień... 
  
A Ewa jasnowłosa, matka gwiazd i ziemi, 
upaja się ich wonią, schylona nad niemi. 
Kyrie elejson! 
Przez ciebie w proch nicości wracają Twe światy, 
o Boże miłosierny, zmiłuj się nad nami! 
  
Od twego drzewa oderwany liść, 
pędzi duch ludzki i naprzód, i wstecz, 
niby garść kurzu, porwana cyklonem: 
przed nim i za nim płomienisty miecz 
iskrzy się ostrzem czerwonem; 
przed nim i za nim wstają z swych cmentarzy 
upiory wieków, naznaczone sromem 
winy i grzechu, 
i klną, i bluźnią, i płaczą, 
jęczą i syczą, i dyszą 
nieustającą rozpaczą, 
od szaleńczego zamierają śmiechu 
w ten Pańskich gniewów nieskończony dzień... 
  
O Głowo, owinięta cierniową koroną, 
Ty, co rozpierasz swej męki ogromem 
pierś Konieczności! O Głowo, 
której źrenice, jako dwie pochodnie 
dogasające, płoną 
nad krętą, pustą, nieskończoną drogą 
i gasną, gasną, a zgasnąć nie mogą, 
zawrzyj, swe oczy nad nami, 
nie patrz na boleść i zbrodnię!... 
 
Jedno jest tylko w przestworzach widomem, 
jedno w zachodniej płomienieje zorzy 
nad płomiennymi falami 
wiekuistego Żywota 
i nigdy w ciemnię grobu się nie złoży, 
i nigdy ciężkich stóp swych nie poruszy, 
by iść i iść, i iść 
poza granice duszy - 
jedno jest tylko Jednem, 
grzmiącym miedzianą surmą archanioła 
ponad pokoleń pokoleniem biednem 
w Pańskiego gniewu nieskończony dzień: 
wielki, wszechmocny Ból. 
 
O Boże miłosierny, zmiłuj się nad nami! 
Niech łaska Twoja winy nam odpuści... 
A ty swe skronie tul 
do zimnych opok, do strzaskanych grani, 
do sterczących smutnie nad gardłem czeluści, 
i płacz... 
   
Surma jęczy, surma woła! 
Giną w chmurach wirchów czoła; 
wałem mżących mgieł dokoła 
nieznany oddech miota, 
jakieś potworne, dzikie kształty tworzy 
i po dolinach rozpędza ich stada, 
i znów je skupia w przepastnej otchłani, 
i ku niebiosom wyrzuca ich kłąb, 
i w jakieś czarne rozsnuwa całuny 
ten niewidzialny, dreszcz budzący Tkacz, 
i ciężką, mokrą tą przędzą pokrywa 
wszystko, co jest... 
 
O biada!... 
 
Biada!... Pierś światów, przed chwilą tak żywa, 
kona pod strasznym ciężarem... 
Olbrzymy świerków padają strzaskane; 
las się położył na skalisty zrąb; 
węże kosówek, wyprężywszy ciała 
w kurczach śmiertelnych, drętwieją bezwładne; 
wrzos na granitów podścielisku szarem 
spełznął na wieki; 
kozice stromą oblepiły ścianę 
i patrząc trwożnie w bezmierny, daleki, 
w ten nieskończony chaos mgieł i cieni, 
runęły w żlebny grób... 
Rozkrzyżuj silne ramiona 
i paznokciami wpij się w twardy głaz, 
i odwróć oczy od onej przestrzeni, 
w której rozsadza horyzontów krańce 
ta Głowa, w cierń uwieńczona! 
 
Nie patrz, gdzie siadła jasnowłosa Ewa, 
wygnana z raju na wieczysty czas, 
mająca zbrodnię u swych białych stóp, 
wieczyście żarta płomienistą żądzą 
winy i grzechu... 
O duszo, pełna miłości, 
a którą nieustanne szarpią niepokoje! 
Pańskiego gniewu zwalił się już dzień! 
Trombita Sądu nad tobą rozbrzmiewa 
piorunną mocą archanielskich tchnień 
w Pańskiego gniewu nieskończony dzień... 
  
Niechaj mnie sądzą, 
niechaj mnie karzą - 
tak, mnie, Adama, com na barki swoje 
zabrał z Ogrodu to nadludzkie brzemię 
przygniatającej winy 
i wieki wieków pnę się z tym ciężarem 
ku wiekuistej wyży, 
i zbladłą nie śmiem odwrócić się twarzą 
tam, ku tym zmrokom, co zaległy ziemię, 
tam, ku piekielnej przełęczy, 
na której siadła jasnowłosa Ewa 
z padalcem grzechu u swych białych stóp... 
  
Miliardy krzyży, 
opromienione okręgami tęczy, 
z padolnych Styksów powstają głębiny 
w Pańskiego gniewu nieskończony dzień 
i rosną, rosną w jakiś straszny las, 
co wierzchołkami swych bolesnych drzew 
przeszywa wszystkie mgły 
i wszystkie blaski, które lśnią nad mgłami, 
wypływające z Wszechmocy Istnienia. 
  
O Boże miłosierny, zmiłuj się nad nami! 
Twojego gniewu nadszedł wielki czas, 
głos już zagrzmiał hiobowy, 
niebios walą się posowy, 
z owiniętej cierniem Głowy 
rzeką i morzem płynie ciepła krew, 
w rzekę i morze krwi jej ból się zmienia... 
 
W świątyni bożej zamilkł święty śpiew, 
już się zasłona rozdarła na dwoje, 
mur się już wali i skała już pęka... 
A krew w tych morzach, w tych czerwonych rzekach, 
ścięła się w ciemny lód... 
 
Kyrie elejson! 
Ogromna, niesłychana, wiekuista męka, 
z nie przygasłymi oczyma, 
milcząca, cicha i jak zmierzch pobladła, 
na wklęsłych skroniach siadła, 
na wpółotwartych powiekach 
i na wydętych piersiach tych olbrzymich ciał, 
które do krzyży przybiła 
nielitościwa Dłoń... 
W kleszczach je swoich trzyma, 
wpija się w kąty ust, 
ramiona w kabłąk gnie 
dręcząca wieki niezmożona siła 
i jak śmiertelny szał, 
zastygły, skamieniały w godzinie konania, 
swoim ciężarem się wgniata 
w zwiędłe, z przepasek odsłonięte brzuchy 
i biodra spłaszcza, kolana rozsuwa 
i pokrzywione, czarne palce nóg, 
pokrytych siecią fioletowych żył, 
w zamarłych karczach wydłuża... 
O grozo świata! 
O widma, płynące w dal! - 
W ten przestwór ślepy i głuchy, 
w wilgotny, mgławy pył, 
w te ciemne wnętrza bezsłonecznych brył - 
w potworne gmachy nadszczytowych chmur! 
  
Jeszcze nie zapiał kur, 
a na piekielnej przełęczy, 
nad dnem Styksowych otchłani, 
siedzi pod złomem niebotycznej grani 
pramatka Grzechu, jasnowłosa Ewa, 
z gadziną zdrady u swych białych stóp. 
 
Kyrie elejson! 
Straszny przed nami otworzyłeś grób... 
I płyną, płyną te milczące krzyże 
razem z ruchomym, wielkim trzęsawiskiem, 
które swą rdzawą kałużą oblewa 
męczeńskie drzewa. 
Wszystko, co było dalekiem i bliskiem, 
co opadało w niedojrzaną głąb 
i w niedojrzane wznosiło się wyże, 
teraz tym wielkim, grząskim bagnem płynie 
w Pańskiego gniewu ostatniej godzinie... 
Kyrie elejson! 
Światy pochłania nieprzebyty muł, 
światy, od bożych odepchnięte bram. 
  
A spod korzeni jadowitych ziół, 
spod kęp sitowia i trzciny, i traw, 
z rowów, przepadlisk, wądolców i jam, 
pokrytych opałowym szkliwem zgniłych wód, 
zaczyna wypełzywać żmij skłębiony płód: 
czarne pijawki, zielone jaszczury 
wiją się naprzód wpław 
i oplatają kręgami śliskiemi 
męczeńskich krzyży smutne miliardy, 
z bagnistej wyrosłe ziemi, 
zapadłe w bagnisty kał... 
 
I oto głowy swoje, dziwne, ludzkie głowy, 
świecące trupim tłuszczem zżółkłych, łysych czół, 
o szczękach otulonych kłębem czarnych bród, 
kładą na łonach tych pomarłych ciał... 
I skośne, mętne oczy podnoszą do góry 
ku ich schylonym skroniom... 
I biodra opasawszy w lubieżnym uścisku, 
zwilgotniałymi usty 
szepczą im słowa rozpusty... 
  
O Boże miłosierny, zmiłuj się nad nami! 
W królestwie Śmierci staje nagi szał. 
W niedoścignionym błysku 
tchnienie żywota przenika 
to, co od wieków zagasło... 
W Pańskiego gniewu ostatniej godzinie 
krew świeża płynie 
z odrywających się od krzyży rąk, 
z odrywających się od krzyży nóg... 
I Głowa, owinięta cierniową koroną, 
ta Głowa, która przestwór wypełnia bezbrzeżny, 
podnosi ciężkie powieki i patrzy... 
  
Jakaż to orgia dzika! 
Jakiż to chaos mąk! 
Kyrie elejson! 
Idą na się zmartwychwstali, 
ogniem wojny świat się pali, 
tłumy w krwawej brodzą fali! 
Adamie potępiony, zwróć się z strasznych dróg! 
Zawiśnij na swym krzyżu, sterczącym w niebiosa, 
i nie patrz, gdzie w spokoju Ewa jasnowłosa, 
piekielny zająwszy próg, 
do rozpustnego przytula się gada! 
O biada! - 
  
Idą na się zmartwychwstali - 
w oku mściwy skrzy się gniew, 
rozpaczy kurcz wypręża rozchylone wargi, 
kroplisty pot oblewa policzki zapadłe, 
kudły włosów zlepia gęsta krew. 
Z wyciem hyjen, z rykiem lwów, 
z psów szczekaniem, z rżeniem koni, 
które cugli nie zaznały, 
łkając, jęcząc, grożąc, klnąc, 
poszarpane miecąc skargi, 
pędzi tuman ludzkich żądz. 
Ten upada, ten się broni, 
temu dłoń ścisnęła krtań, 
ten się w swojego brata paznokciami wrył, 
a tamten zęby szczerzy, poszarpawszy ramię, 
a ten olbrzyma ręką pochwycił dwie nogi 
i rozdarł na dwie szczypy tułów Heraklowy, 
i w ciemną rzucił bezdeń, w Sądu straszną noc... 
A z parą szklanych, martwych kul, 
rozsadzających oczodoły, 
biegnie bez końca, bez końca, bez końca, 
gnając przed sobą bratobójczy huf, 
niemy i głuchy Strach... 
  
Zakryj błędne źrenice, ścigany Adamie! 
Nad tobą tam! u szczytu 
złocistowłosa Ewa! 
Jej grzechu ciężar zgniótł cię, stanąłeś w pół drogi! 
Zakryj błędne źrenice i na wieki wieków 
rzuć się w przepastny żleb!... 
 
Enoch i Eliasz z proroczymi księgi 
przyszli obwieścić szalonemu światu 
Pańskiego gniewu moc. 
Lecz nim zdołali rozedrzeć swój płaszcz, 
nim głos wytrysnął z przepełnionych łon, 
padli w zamęcie spadających gwiazd, 
zgaśli jak słońca, 
na to wzniecone w przedpoczątkach bytu, 
ażeby zgasły... Amen. 
Szum się wielki stał dokoła, 
kiedy surma archanioła 
na Ostatni Sąd zawoła. 
Głos rozlega się ponury, 
jak grzmot leci złotopióry, 
z dolinami równa góry. 
Orży strwożona światów dusza, 
a on głębie mórz wysusza. 
kości wieków w grobach rusza. 
Gwiazdy z orbit wytrąciła 
archanielskiej trąby siła, 
już rozwarła się mogiła. 
Idą na się zmartwychwstali, 
ogniem buntu świat się pali, 
tłumy w krwawej broczą fali. 
Z wyciem hyjen, z rykiem lwów, 
łkając, jęcząc, grożąc, klnąc, 
pędzi tuman ludzkich żądz... 
 
A On, 
potężne Łono przepotężnych łon, 
Jasność jasności, 
Zmrok zmroków, 
Łaska łask i gniewów Gniew, 
stanął nad skonem Żywota 
i rękę położywszy na głowie Boleści, 
na niezmierzonej, cierniem opasanej Głowie, 
wypełniającej wszechświatów przestwory, 
rozpoczął Sąd. 
Biją pioruny, 
a nad pioruny idzie Jego zew! 
Ogrom bytu błyskawic wszystkich nie pomieści, 
a Jego światłość złota 
strzela nad pełnię, nad ogniste łuny 
błyskawicowych potoków... 
 
Czym jestem wobec Ciebie, ja, com z rajskich włości 
zabrał z sobą, wygnaniec, tę łamiącą winę 
i teraz ginę, 
od Wschodu do Zachodu tułacz nieszczęśliwy, 
pod nieuchronnych wyroków 
w początkach dnia i nocy wzniesionym obuchem?! 
Stopę swoją złożyłeś na pokoleń grzbiecie 
i sądzisz! Kyrie elejson! 
Płaczów i jęków słuchasz nie słyszącym uchem 
i sądzisz! Kyrie elejson! 
Na mękę wieków patrzysz nie widzącym okiem 
i sądzisz! Kyrie elejson! 
Niewiasta z rozpaczliwym krzykiem rodzi dziecię, 
Ty duszę jego grzechu oblewasz hyzopem 
i sądzisz! Kyrie elejson! 
Wicher idzie po rozdrożach westchnieniem głębokiem, 
ku Twojej wyży 
modlitwy niesie krwawe, przybite do krzyży, 
Ty sądzisz! Kyrie elejson! 
A kto mnie stworzył na to, ażebym w tej chwili, 
odziany potępienia podartą żałobą, 
kawałem kiru, zdjętym z mar Twojego świata, 
wił się i czołgał przed Tobą, 
i martwym, osłupiałym z przerażenia okiem 
strasznego Sądu wyławiał płomienne, 
świat druzgocące rozkazy? 
A kto mi kazał patrzeć na te czarne głazy, 
rozpadające się na gruz pod mocą 
Twojego gniewu, przeraźliwy Boże - 
na głazy te, gdzie straszny owoc Twego drzewa, 
złocistowłosa Ewa, 
do piersi pierś padalca tuli obnażoną?... 
 
O Głowo, przepasana cierniową koroną!... 
Któż się nad dolą zlituje sierocą, 
nad moją dolą, 
której, Boże, Twe ręce, z kajdan nie wyzwolą? 
Kyrie elejson! 
Patrzaj!... Kyrie elejsonl 
Ona swą białą dłoń 
kładzie na jego skroń - 
na trupią, zapadniętą, zżółkła skroń zleniałą... 
Kyrie elejsonl 
 
I podczas gdy swe Sądy sprawiasz Ty, o morze 
niewyczerpanych gniewów, 
ona swym okiem patrzy w jego oczy - 
omdlewającym okiem! 
Kyrie elejson! 
Jej nagie uda drżą, 
palcami rozczesuje złoto swych warkoczy 
i falą złocistych włosów 
osłania jego nagość i pieści, i pieści 
ustami czerwonymi bladość jego ust. 
Kyrie elejson! 
Wężowe jego kręgi opasują biodra 
rozlubieżnionej Boleści, 
  
a ona, wyprężywszy swe rozpustne ciało, 
nienasyconym oddycha pragnieniem. 
Kyrie elejson! 
Na łonie jej spoczęła czarna, lśniąca broda 
rozpalonego Szatana, 
co świat umierający okrył swoim cieniem, 
a ona, 
w zbrodniczych pieszczot rozdawaniu szczodra, 
zamknęła w drżące go biodra, 
w nabiegłe żądzą ramiona... 
Kyrie elejson! 
  
Mą duszę pali wieczna, nie zamknięta rana! 
Któż mi lekarstwo poda? 
Ojcze rozpusty! Kyrie elejson. 
Nic, co się stało pod sklepem niebiosów, 
bez Twej się woli nie stało! 
Kyrie elejson! 
O źródło zdrady! Kyrie elejson! 
Przyczyno grzechu 
i zemsty, i rozpaczy szaleńczego śmiechu! 
Kyrie elejson! 
 
Sądź, Sprawiedliwy! 
Krusz światów posady, 
rozżegnij wielki pożar w tlejącej iskierce, 
na popiół spal Adama oszukane serce 
i płacz! 
Z nim razem płacz, kamienny, lodowaty Boże! 
Niech Twa surma przeraźliwa 
echem płaczu się odzywa 
nad pokosem Twego żniwa... 
  
Dwujęzycznego smoka, 
Szatana o trzech grzbietach zwalczył w wielkim boju 
archanioł pański, Michał, i zginął w otchłani. Amen. 
 
I stał się koniec świata... O chwilo spokoju! 
Zgasł płomienny głos proroka 
i wieczności noc głęboka 
nieprzejrzaną jest dla oka. 
 
A ja, wygnaniec z Raju, tułacz nieszczęśliwy, 
zesłany, aby konać, na te ziemskie niwy, 
i patrzeć, jak pod złomem niebotycznej grani, 
usiadła matka Śmierci, Ewa jasnowłosa, 
pieszcząca węża Grzechu, posyłam w niebiosa, 
opadło nad wieczności tajemniczym mrokiem, 
to moje wiekuiste, nieprzebrzmiałe: Amen! 
Amen! 
 
W umarłych bytów milczeniu głębokiem, 
słychać jedynie Amen, moje straszne Amen. 
 
O Boże miłosierny, zmiłuj się nad nami! 
Kyrie elejson! 
   
Przede mną przepaść, zrodzona przez winę, 
przez grzech Twój, Boże!... Ginę! ginę! ginę! 
Amen. 
A cóż powstanie ponad nicościami, 
gdzie ongi były światy 
i Ja, w chęć życia bogaty, 
a dziś w umarłych postawiony rzędzie? 
  
Niech nic nie będzie! 
Amen! 
  
Bo cóż być może, jeślim ja zaginął?... 
Na wszystko mrok nicości nieprzebyty spłynął 
Amen.