Metafora

 

 

Metafora to wyrażenie (zestawienie dwóch wyrazów) zmieniające znaczenie słów składowych, tworzące nowy sens przenośny.

Np.:
Sens dosłowny: złote kolczyki (kolczyki ze złota)
Sens metaforyczny: złote serce (dobry człowiek)
Metafora powstaje poprzez zestawienie pojęć zwykle niezestawianych, pochodzących z odrębnych obszarów znaczeniowych


Przykładem powstawania metafory jest sonet Stepy akermańskie Adama Mickiewicza, opisujący podróż po stepie słowami żeglugi.

 

Wpłynąłem na suchego przestwór oceanu
Łódź nurza się w zieloność i jak łódka brodzi
Śród fali łąk szumiących, śród kwiatów powodzi
Omijam koralowe ostrowy burzanu.

pojęcia z dziedziny morza pojęcia z dziedziny roślinności
ocean
łódź nurza się
fala

powódź
ostrowy (wyspy)

 suchy
zieloność
łąk
kwiatów
burzanu

Inne przykłady metafory, nawet z języka potocznego:

koral ust
opary absurdu
okruch nocy
oko błękitu

płuca miasta
rzucać mięsem
kwiaty zła

strumień prawdy

rzeka ludzi

 

  • Zasada metafory polega na mechanizmie skróconego podobieństwa (koral ust – podobieństwo barwy)
  • Z zestawienia dwuwyrazowego metafora może rozrosnąć się do rozbudowanego układu stylist., niosącego rozbudowany obraz metaforyczny.
  • Z prześledzenia relacji między znaczeniami pojęć zestawionych w metaforze wynika dalszy podział metafor.

Metafora w znaczeniu szerszym jest synonimem tropu poetyckiego w ogóle. Obejmuje wtedy inne środki stylistyczne.

Typy metafor

przenośnia właściwa, inaczej też metafora
personifikacja
animizacja
peryfraza
metonimia
synekdocha
hiperbola