Najwyższa latarnia morska w Polsce znajduje się w Świnoujściu, w dzielnicy Warszów na wyspie Wolin. Jej wieża ma 67,7 m wysokości, a na taras widokowy prowadzi 308 schodów. Sprawdź, co wyróżnia ten zabytek, jak działa jego światło i co warto wiedzieć przed zwiedzaniem.
Gdzie znajduje się najwyższa latarnia morska w Polsce?
Latarnia Morska Świnoujście stoi na prawym brzegu Świny, w dzielnicy Warszów. To wschodnia część miasta, położona na wyspie Wolin, niedaleko portu oraz Fortu Gerharda. Współrzędne obiektu to około 53°54′57,6″N i 14°17′03,0″E.
Wieża osiąga 67,7 m wysokości, dlatego jest najwyższą latarnią na polskim wybrzeżu Bałtyku. Uznaje się ją także za najwyższą latarnię ceglaną na świecie. W niektórych opracowaniach pojawia się wartość około 65 m, ponieważ osobno podaje się wysokość wieży i wysokość źródła światła nad poziomem morza.
Latarnia w Świnoujściu jest najwyższą latarnią morską w Polsce i jedną z najwyższych tradycyjnych latarni na świecie.
Jak wygląda latarnia w Świnoujściu?
Obiekt tworzą trzy części: centralna wieża oraz dwa dwukondygnacyjne budynki z czerwonej cegły, przylegające do niej od północy i południa. W bocznych skrzydłach znajdowały się pomieszczenia obsługi, urządzenia radiolatarni i mieszkania latarników z rodzinami.
Wieżę wykonano z cegły ceramicznej. Pierwotnie miała kształt zwężającego się ku górze ośmioboku i była licowana żółtą cegłą. Wilgoć, sól morska oraz silny wiatr szybko uszkodziły krawędzie konstrukcji – w latach 1902–1903 przeprowadzono więc gruntowną przebudowę.
Podczas remontu zmieniono przekrój wieży na okrągły i wykonano nowy płaszcz z cegły klinkierowej. Kolejne poważne prace trwały od listopada 1998 do wiosny 2000 roku. Po ich zakończeniu obiekt ponownie udostępniono zwiedzającym 5 sierpnia 2000 roku.
Co oznaczają różne wysokości?
Wysokość wieży oznacza wymiar konstrukcji od podstawy do jej górnej części. Z kolei wysokość światła określa położenie źródła emisji nad poziomem morza. W przypadku świnoujskiej latarni światło znajduje się na wysokości około 65 m n.p.m., a sama wieża ma 67,7 m.
Ta różnica nie oznacza błędu w danych. Wynika z zastosowania odmiennych punktów pomiarowych, co często spotyka się w opisach obiektów nawigacyjnych.
Jak działa światło latarni?
W laternie zainstalowano aparat Fresnela I klasy. Latarnia emituje światło białe i czerwone, a jego charakterystyka jest przerywana oraz sektorowa. Biała wiązka ma nominalny zasięg 24 mil morskich, czyli około 46,3 km, natomiast czerwona sięga 9 mil morskich.
Pełny cykl trwa 5 sekund: światło działa przez 4 sekundy, po czym następuje 1 sekunda przerwy. Sektor czerwony obejmuje namiar 029–057°, a biały 057–280°. Taki układ pomaga osobom prowadzącym statek rozpoznać położenie i właściwy kierunek wejścia do portu.
Mechanizm zmieniacza ma dwie żarówki o mocy po 1000 W. W danym momencie świeci jedna z nich. Po przepaleniu urządzenie automatycznie ustawia drugą, dzięki czemu sygnał może działać bez ręcznej wymiany źródła.
Od kiedy działa latarnia w Świnoujściu?
W XVII wieku funkcję światła ostrzegawczego pełniło duże ognisko palone na wzniesieniu w Chorzelinie. Pierwszą właściwą latarnię zbudowano w 1805 roku. Drewnianą konstrukcję z deskami i lustrami zastąpiła w 1828 roku wieża stalowa.
Budowę obecnego obiektu rozpoczęto w 1854 roku, a uruchomienie nastąpiło 1 grudnia 1857 roku. Fundamenty posadowiono na palach, co wzmacniało budowlę na piaszczystym i niestabilnym podłożu. Jak tak wysoka ceglana wieża przetrwała ponad półtora wieku?
Nie obyło się bez poważnych napraw. Bombardowanie z 12 marca 1945 roku spowodowało pęknięcia korpusu. W 1959 roku mury wzmocniono zastrzykami zespolonymi, a pod koniec XX wieku usunięto szkody wywołane także chemikaliami przeładowywanymi w porcie.
Od 1958 roku obiekt pełnił również funkcję radiolatarni. Nadawał sygnał rozpoznawczy S w alfabecie Morse’a, lecz radiolatarnię wyłączono 10 listopada 1999 roku.
Jak zaplanować zwiedzanie latarni?
Latarnia jest administrowana przez Urząd Morski w Szczecinie i została udostępniona turystom. Na szczyt prowadzi dokładnie 308 wąskich, krętych schodów. W wieży nie ma windy, dlatego wejście wymaga spokojnego tempa, szczególnie przy dużym ruchu.
Taras widokowy oferuje panoramę Bałtyku, portu, ujścia Świny, falochronów oraz wysp Wolin i Uznam. Przy dobrej widoczności można dostrzec także niemieckie kurorty Ahlbeck i Heringsdorf. Na górze przydają się wygodne buty i krótka przerwa przed zejściem.
Dostęp drogą lądową bywa ograniczony z powodu zamknięcia ulicy Ku Morzu. Organizacja dojazdu zmieniała się w związku z infrastrukturą portową, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualne zasady wejścia i transportu. Rejsy z centrum Świnoujścia obsługuje Adler-Schiffe, a trasa obejmuje przeprawę w obie strony.
W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się Fort Gerharda, dawny obiekt obronny. Połączenie obu atrakcji pozwala zobaczyć zarówno XIX-wieczną technikę nawigacyjną, jak i historię fortyfikacji portowych.
Jak wypada na tle innych wysokich latarni?
Świnoujska wieża wyraźnie przewyższa pozostałe wysokie latarnie polskiego wybrzeża. Różnice wynikają nie tylko z konstrukcji, lecz także z położenia obiektów – wieża Stilo stoi na wysokiej wydmie, więc jej światło znajduje się wysoko nad poziomem morza.
| Latarnia | Wysokość wieży | Rok budowy lub uruchomienia |
| Świnoujście | 67,7 m | 1857 |
| Gdańsk Port Północny | 56 m | 1984 |
| Gąski | 49,8 m | 1878 |
| Niechorze | 45 m | 1866 |
| Stilo | 33,4 m | 1906 |
Latarnia Morska Gdańsk Port Północny jest młodsza od świnoujskiej i jako jedyna w Polsce ma windę przeznaczoną dla zwiedzających. Latarnia Morska Gąski, zarządzana przez Urząd Morski w Szczecinie, ma 49,8 m i prowadzi na nią 190 schodów. Z kolei Latarnia Morska Niechorze mierzy 45 m, a wejście wymaga pokonania 208 stopni.
Latarnia Morska Stilo ma 33,4 m wysokości i została zbudowana w 1906 roku. Wznosi się jednak na wydmie, dlatego jej światło znajduje się wysoko względem poziomu morza. To ciekawy przykład pokazujący, że wysokość konstrukcji nie zawsze odpowiada wysokości punktu świetlnego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Gdzie dokładnie stoi najwyższa latarnia morska w Polsce?
Latarnia znajduje się w Świnoujściu, w dzielnicy Warszów na wyspie Wolin, przy prawym brzegu Świny niedaleko portu i Fortu Gerharda.
Jak wysoka jest latarnia w Świnoujściu?
Wieża ma 67,7 m wysokości, a źródło światła znajduje się około 65 m nad poziomem morza.
Ile jest stopni do tarasu widokowego i czy jest tam winda?
Na taras prowadzi 308 wąskich, krętych schodów, a w wieży nie ma windy, więc wejście wymaga pokonania schodów pieszo.
Jak działa światło latarni i jaki ma zasięg?
W laternie pracuje aparat Fresnela I klasy emitujący sektory światła białego i czerwonego; biały zasięga 24 mil morskich, a czerwony 9 mil. Cykl świetlny trwa 5 sekund — 4 sekundy świecenia i 1 sekunda przerwy.
Co oznaczają różne wartości wysokości podawane dla latarni?
Wysokość wieży to rozmiar konstrukcji od podstawy do korony, natomiast wysokość światła to położenie źródła nad poziomem morza; różnice wynikają z różnych punktów pomiarowych.
Kiedy latarnia została uruchomiona i jak rozwijała się jej historia?
Obecną wieżę zbudowano w połowie XIX wieku i uruchomiono 1 grudnia 1857 roku, a wcześniej istniały wcześniejsze konstrukcje i stanowiska świetlne sięgające XVII–XIX wieku. Obiekt przeszedł liczne remonty, m.in. przebudowę na cylindryczny kształt w 1902–1903 oraz naprawy po uszkodzeniach z XX wieku.
Czy przy latarni są inne atrakcje warte zobaczenia?
Tak — tuż obok znajduje się Fort Gerharda, co pozwala połączyć zwiedzanie techniki nawigacyjnej z historią fortyfikacji portowych.
Jak latarnia wypada w porównaniu z innymi polskimi latarniami?
Wieża świnoujska jest najwyższa na polskim wybrzeżu z 67,7 m, przewyższając m.in. Gdańsk Port Północny, Gąski czy Niechorze, choć niektóre latarnie mają światło wysoko z powodu położenia na wydmach.
