Jezioro na Wybrzeżu Słowińskim – opis, atrakcje, ciekawostki

Najczęstszą odpowiedzią na hasło „jezioro na Wybrzeżu Słowińskim” jest Łebsko – największe jezioro przybrzeżne w Polsce, o powierzchni 71,4 km². W regionie znajdują się także Jamno, Gardno, Wicko, Sarbsko, Bukowo, Kopań i Inulec. Sprawdź ich położenie, parametry, ochronę przyrody oraz atrakcje dostępne nad wodą.

Gdzie leżą jeziora Wybrzeża Słowińskiego?

Jeziora tego regionu tworzą pas akwenów rozciągnięty między Bałtykiem a lądem, na pograniczu województw pomorskiego i zachodniopomorskiego. Od morza oddzielają je piaszczyste mierzeje, wydmy oraz wąskie pasy lądu. Część zbiorników łączy się z Bałtykiem przez kanały i rzeki, dlatego ich wody reagują na sztormy, opady i dopływ osadów.

Największą rozpoznawalnością cieszą się Łebsko i Jamno. Gardno, Wicko, Sarbsko, Bukowo, Kopań oraz Inulec są mniejsze, lecz pozwalają znaleźć spokojniejsze miejsca z dala od najbardziej zatłoczonych kurortów. Ich otoczenie obejmuje trzcinowiska, torfowiska, łąki, lasy i ruchome wydmy.

Dlaczego Łebsko jest najważniejszym jeziorem regionu?

Łebsko ma 71,4 km², dzięki czemu jest największym jeziorem przybrzeżnym w Polsce i trzecim pod względem powierzchni akwenem kraju – po Śniardwach i Mamrach. Maksymalna głębokość wynosi 6,3 m, natomiast średnia zaledwie 1,6 m. Tak płytka misa szybko reaguje na nanoszenie piasku oraz osadów.

Przez jezioro przepływa rzeka Łeba, dostarczająca około 11 m³ wody na sekundę. Podczas silnych sztormów do zbiornika może napływać słona woda z Bałtyku, a zasolenie wzrasta wtedy nawet do 3‰. Czy płytkie jezioro może zmieniać swój charakter? Łebsko pokazuje, że tak – jego warunki zależą zarówno od rzeki, jak i od morza.

Akwen powstał po podniesieniu poziomu Bałtyku i zalaniu podmokłych łąk. Nie był dawną zatoką morską. Łeba przynosi osady, a piasek z Mierzei Łebskiej stopniowo zasypuje i wypłyca misę. Między 1941 a 2000 rokiem powierzchnia jeziora zmniejszyła się o około 382 ha.

Łebsko jest płytkie, rozległe i stale przekształcane przez osady rzeczne oraz piasek wędrujący z wydm.

Jak chronione jest Łebsko?

Jezioro leży w granicach Słowińskiego Parku Narodowego, utworzonego w 1967 roku. W 1977 roku obszar uzyskał status Światowego Rezerwatu Biosfery UNESCO, a od 1995 roku należy również do obszarów wodno-błotnych konwencji ramsarskiej. Ochronę uzupełniają Natura 2000 „Pobrzeże Słowińskie” oraz status Międzynarodowej Ostoi Ptaków IBA.

Wokół akwenu wyznaczono obszary ochrony ścisłej, między innymi Bielice, Bory Torfowe i Mierzeję. Trzcinowiska miejscami przekraczają 100 m szerokości. Rosną w nich trzcina pospolita i oczeret jeziorny, a w wodzie występują rdestnica przeszyta oraz wywłóczniki. Na powierzchni można spotkać grzybienie białe i grążele żółte.

Jakie atrakcje czekają nad Łebskiem?

Z przystani w Rąbce statki wycieczkowe wypływają na trasy po jeziorze. Krótszy, około dwudziestominutowy rejs prowadzi w stronę Muzeum Wyrzutni Rakiet. Dłuższa podróż trwa mniej więcej półtorej godziny i kończy się w Klukach, gdzie działa Muzeum Wsi Słowińskiej.

Wędkarstwo z łodzi jest dozwolone na wyznaczonych akwenach, lecz każdy pobyt na terenie parku wymaga respektowania jego regulaminu. Ograniczenia dotyczą między innymi miejsc wodowania, poruszania się po trzcinowiskach oraz dostępu do brzegów objętych ochroną ścisłą. Z brzegu można korzystać tylko z udostępnionych odcinków.

Szuwary przesuwają się w stronę otwartej wody w tempie około 0,5–1,2 m rocznie. Ten proces, połączony z nanoszeniem piasku, zmienia linię brzegową i ogranicza dostęp do wielu fragmentów jeziora – właśnie dlatego część atrakcji ogląda się z pokładu statku.

Co oferuje Jamno?

Jamno znajduje się w gminie Mielno, blisko popularnego kurortu i plaży nad Bałtykiem. Powierzchnia akwenu wynosi od 2205 do 2249 ha, maksymalna głębokość sięga 3,9 m, a średnia osiąga 1,4 m. Jezioro łączy się z morzem przez kanał Jameński Nurt.

Kąpiel w Jamnie jest zabroniona. Zbiornik przez lata przyjmował ścieki z pobliskich miejscowości oraz wody opadowe, a jego stan określa się obecnie jako III klasę czystości. Sanepid nie dopuszcza akwenu do kąpieli, dlatego odwiedzający wybierają rejsy, żeglarstwo, sprzęt motorowodny albo wędkarstwo.

Jakie ryby występują w Jamnie?

Jamno jest określane jako jezioro sandaczowe. Występują tu sandacze, leszcze, okonie, węgorze i karasie, a także liny, szczupaki oraz płocie. Przez połączenie z Bałtykiem sporadycznie trafia do akwenu flądra. W wodach jeziora żyje również minóg rzeczny objęty ścisłą ochroną.

Połów prowadzi się z brzegu, pomostów lub łodzi, zgodnie z aktualnymi przepisami. W pobliżu działają wypożyczalnie skuterów, motorówek, rowerków wodnych i żaglówek. Rejsy statkami „Mila”, „Koszałek” i „Parostatek” uzupełnia tramwaj wodny kursujący z Koszalina do Mielna i Unieścia.

Co zobaczyć w okolicy Jamna?

Bliskość Mielna zapewnia łatwy dostęp do noclegów, restauracji, ścieżek rowerowych i nadbałtyckiej plaży. Rodziny mogą odwiedzić Piernikowy Dom, Labiryntowe Pole, Park Linowy Tukan oraz Leśną Pętlę Przygód. Żeglarze korzystają z przystani Marina Koszalin, w której w sezonie prowadzone są także kursy na sternika.

Jakie są pozostałe jeziora przybrzeżne?

Gardno ma około 24 km² i leży w granicach Słowińskiego Parku Narodowego. System kanałów łączy je z Łebskiem, tworząc przyrodniczo spójny układ płytkich wód, trzcinowisk i podmokłych siedlisk. Akwen jest mniej zurbanizowany niż Jamno, dlatego przyciąga osoby szukające ciszy oraz obserwatorów ptaków.

Wicko przylega od wschodu do morza i przez kanał uchodzi do Bałtyku. Na wschodnich krańcach Wybrzeża Słowińskiego znajdują się Sarbsko i Bukowo, a na zachodzie Kopań oraz niewielki Inulec. Każdy z tych zbiorników ma odmienną linię brzegową, dostępność i stopień zagospodarowania.

W krzyżówkach określenie „jezioro na Wybrzeżu Słowińskim” może oznaczać między innymi Łebsko, Jamno, Gardno, Wicko, Sarbsko, Bukowo, Kopań lub Inulec. Najczęściej wybierane hasło to Łebsko – sześć liter – lecz liczba znaków w diagramie może wskazać także inną nazwę.